Sytuacja, w której pasażer komunikacji miejskiej nie posiada ważnego biletu z powodu awarii biletomatu, budzi wiele wątpliwości. Czy w takim przypadku kontroler ma prawo nałożyć karę? Przyjrzyjmy się bliżej prawom pasażera w kontekście niedawnego orzecznictwa.
1. „Mandat” to nie zawsze mandat – czym jest opłata dodatkowa?
Warto na wstępie wyjaśnić, że potocznie nazywana „mandatem” kara za brak biletu w komunikacji miejskiej, to w rzeczywistości opłata dodatkowa. Jest ona naliczana przez przewoźnika na podstawie przepisów Ustawy Prawo Przewozowe, a nie Kodeksu Wykroczeń. To istotna różnica, wpływająca na charakter prawny tej należności.
2. Awaria biletomatu a odpowiedzialność pasażera
Podstawowe pytanie brzmi: czy pasażer ponosi odpowiedzialność za brak biletu, jeśli jedyna dostępna w pojeździe forma jego zakupu (np. biletomat) jest niesprawna? Jak wskazuje praktyka i orzecznictwo, niekoniecznie.
Jeśli pasażer wsiada do pojazdu z zamiarem zakupu biletu, a biletomat okazuje się być nieczynny (np. wyświetla komunikat o awarii), trudno przypisać mu winę za brak skasowanego biletu. Przewoźnik ma obowiązek zapewnić możliwość zakupu biletu, a awaria urządzenia leży po jego stronie.
3. Przełomowy wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie
Kwestię tę rozstrzygnął m.in. Sąd Okręgowy w Krakowie w wyroku o sygnaturze I C 1735/21/K. Sąd stanął po stronie pasażera, uznając, że jeśli biletomat w pojeździe był niesprawny, pasażer nie może być obciążony opłatą dodatkową za brak biletu. To orzeczenie podkreśla, że odpowiedzialność za zapewnienie sprawnych systemów sprzedaży biletów spoczywa na przewoźniku.
Sygnatura akt: Sąd Okręgowy w Krakowie, I C 1735/21/K
4. Czy muszę mieć aplikację mobilną do zakupu biletu?
Częstym argumentem kontrolerów jest możliwość zakupu biletu przez aplikację mobilną. Jednakże, jak również wskazał sąd w przytoczonym wyżej orzeczeniu, pasażer nie ma obowiązku posiadania smartfona ani zainstalowanej aplikacji do zakupu biletów. Dostępność biletomatu w pojeździe jest jedną z podstawowych form umożliwienia zakupu biletu, a jej brak lub awaria nie może automatycznie przerzucać odpowiedzialności na pasażera, który nie korzysta z alternatywnych, cyfrowych metod płatności.
5. Podsumowanie – jak się zachować?
Jeśli znajdziesz się w sytuacji, gdy biletomat w pojeździe jest niesprawny, a kontroler chce nałożyć na Ciebie opłatę dodatkową:
- Zachowaj spokój i wyjaśnij sytuację, wskazując na awarię biletomatu.
- Jeśli to możliwe, zrób zdjęcie niesprawnego biletomatu (np. komunikatu o awarii).
- Powołaj się na fakt, że nie ponosisz winy za brak możliwości zakupu biletu.
- Pamiętaj, że nie masz obowiązku posiadania aplikacji mobilnej.
- W przypadku otrzymania wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej, masz prawo się od niego odwołać, powołując się m.in. na wspomniane orzecznictwo.
Znajomość swoich praw jako pasażera jest kluczowa. Warto śledzić informacje prawne, np. na kanałach takich jak „Prawo Zysku”, aby być świadomym konsumentem i uczestnikiem ruchu.
Takie pisanie trafia do mnie.Nieczęsto zdarza mi się wrócić do początku tekstu po przeczytaniu całości – tu wróciłem. Czuć, że ktoś tu naprawdę przemyślał, co chce powiedzieć. Zapisuję stronę – za jakiś czas będę chciał tu wrócić, żeby poczytać nowe mam nadzieje równie dobre teksty.